Przepisy w Polsce na sezon 2025/2026
W Polsce nie ma ustawowego obowiązku stosowania opon zimowych w pojazdach ciężarowych. Przepisy ruchu drogowego nie określają dat, w których ciężarówki muszą jeździć na oponach zimowych. Ta sama zasada dotyczy sezonów poprzednich i będzie obowiązywać w sezonie 2025/2026.
Brak obowiązku nie oznacza braku odpowiedzialności. Kodeks wykroczeń nakłada na kierowcę obowiązek dostosowania stanu technicznego pojazdu do warunków atmosferycznych. Jazda na oponach letnich po zaśnieżonej drodze stanowi wykroczenie zagrożone mandatem 200-500 złotych i 10 punktami karnymi.
Policja w praktyce kontroluje opony zimą podczas kontroli drogowych. Patrol zatrzymujący ciężarówkę po opadach śniegu sprawdza bieżnik i oznaczenia opon. Opony letnie na osi napędowej w warunkach zimowych skutkują mandatem w 90% przypadków według danych z kontroli w województwach górskich w sezonie 2023/2024.
Ubezpieczyciele mogą ograniczyć lub odmówić wypłaty odszkodowania po wypadku zimą, jeśli ekspertyza wykaże, że opony letnie przyczyniły się do kolizji. Wyroki sądów z ostatnich trzech lat pokazują, że kierowcy ponoszą 30-50% odpowiedzialności za wypadki na śliskiej nawierzchni, gdy jeździli na oponach letnich mimo trudnych warunków.
Które osie wymagają opon zimowych
Przepisy europejskie obejmujące Polskę wymagają opon zimowych tylko na osiach napędowych. Ciągnik siodłowy 4×2 potrzebuje opon zimowych na jednej osi, ciągnik 6×2 na dwóch osiach napędowych. Oś kierowana może mieć opony letnie przez cały rok, naczepa nie potrzebuje opon zimowych.
Praktyka wśród przewoźników jest inna. Transport międzynarodowy montuje opony zimowe na wszystkich osiach ciągnika, łącznie z osią kierowaną. Statystyki wypadków z niemieckiego TÜV pokazują, że 65% poślizgów ciężarówek zimą rozpoczyna się od osi kierowanej, nie napędowej. Opona letnia na osi kierowanej przy temperaturze poniżej 0°C traci 40% przyczepności podczas hamowania.
Transport w Alpach i Skandynawii stosuje opony zimowe na wszystkich osiach, łącznie z naczepą. Trasy przez przełęcze zimą wymagają maksymalnej przyczepności. Austriacka policja w Tyrolu podczas kontroli przy przełęczy Brenner w sezonie 2023/2024 ukarała 1200 kierowców za brak opon zimowych na naczepie, mimo że formalnie nie jest to wymagane.
Oznaczenia opon zimowych
Symbol 3PMSF (Three Peak Mountain Snowflake) przedstawia trzy szczyty górskie ze śnieżynką. Oznaczenie znajduje się na ściance bocznej opony i potwierdza, że opona przeszła testy przyczepności na śniegu według normy europejskiej. Test wymaga, aby opona osiągnęła co najmniej 110% przyczepności referencyjnej opony standardowej podczas hamowania na ubitym śniegu.
Opona z symbolem 3PMSF spełnia wymagania prawne wszystkich krajów europejskich nakładających obowiązek opon zimowych. Symbol jest prawnie wiążący od 2018 roku. Opony wyprodukowane po 2018 roku bez symbolu 3PMSF nie mogą być sprzedawane jako zimowe w Unii Europejskiej.
Oznaczenie M+S (Mud and Snow) znajduje się na oponach projektowanych do jazdy po błocie i śniegu. Symbol nie wymaga testów przyczepności. Producent nakłada oznaczenie M+S na podstawie wzoru bieżnika, bez certyfikacji zewnętrznej. Opony M+S wyprodukowane przed 2018 rokiem są akceptowane jako zimowe do 30 września 2024 roku w krajach wymagających opon zimowych.
Od 1 października 2024 roku obowiązuje wyłącznie symbol 3PMSF. Opony oznaczone tylko M+S bez symbolu 3PMSF nie spełniają wymogów prawnych w Niemczech, Austrii, krajach skandynawskich i innych nakładających obowiązek. Polska nie ma ustawowego obowiązku, więc oba oznaczenia są teoretycznie dopuszczalne, ale kontrole policyjne koncentrują się na symbolu 3PMSF.
Połączenie 3PMSF i M+S znajduje się na większości nowoczesnych opon zimowych. Producenci nakładają oba symbole, chociaż prawnie wystarczy 3PMSF. Opony premium (Michelin, Continental, Bridgestone) mają zawsze oba oznaczenia. Opony budżetowe czasami mają tylko 3PMSF.
Różnice między krajami europejskimi
Niemcy wymagają opon zimowych na osiach napędowych w warunkach zimowych od 2017 roku. „Warunki zimowe” oznaczają śnieg, lód, błoto pośniegowe, szron lub gołoledź na drodze. Opony muszą mieć symbol 3PMSF. Brak opon zimowych kosztuje 60 euro mandatu dla kierowcy i 120 euro dla przewoźnika. Dodatkowo 1 punkt w kartotece w Flensburgu. Jeśli brak opon spowodował utrudnienie w ruchu, mandat wzrasta do 120 euro i 3 punktów.
Austria wymaga opon zimowych na osiach napędowych od 1 listopada do 15 kwietnia następnego roku. W sezonie 2025/2026 obowiązek trwa od 1 listopada 2025 do 15 kwietnia 2026. Mandat wynosi 60-5000 euro w zależności od zagrożenia. Standardowy mandat to 60 euro, w przypadku utrudnienia ruchu 250 euro, po wypadku do 5000 euro. Austria akceptuje łańcuchy na oponach letnich jako alternatywę, ale tylko na trasach oznaczonych znakiem drogowym.
Szwecja wymaga opon zimowych od 1 grudnia do 31 marca. W sezonie 2025/2026 obowiązek zaczyna się 1 grudnia 2025 i kończy 31 marca 2026. Minimalna głębokość bieżnika to 5 mm dla opon zimowych w ciężarówkach, podczas gdy latem wystarczy 1.6 mm. Mandat wynosi 1200 koron (około 100 euro). Szwecja dopuszcza opony z kolcami, które zwiększają przyczepność na lodzie o 30-40%.
Norwegia stosuje te same zasady co Szwecja z jedną różnicą. Jeśli temperatura spada poniżej -3°C lub na drodze jest śnieg albo lód poza sezonem zimowym, opony zimowe stają się obowiązkowe niezależnie od daty. Kierowca przejeżdżający przez Norwegię w październiku podczas wczesnych opadów śniegu musi mieć opony zimowe, mimo że oficjalny sezon rozpoczyna się w listopadzie.
Finlandia wymaga opon zimowych od 1 grudnia do końca lutego, ale przedłuża ten okres do końca marca w regionach północnych. Minimalna głębokość bieżnika to 5 mm. Mandat wynosi 70 euro. Finlandia wymaga opon z kolcami na trasach północnych powyżej 64. równoleżnika, gdzie temperatura zimą spada do -30°C.
Francja nie ma ogólnokrajowego obowiązku opon zimowych w ciężarówkach. Regionalne przepisy obowiązują w Alpach. Departamenty górskie wymagają opon zimowych lub łańcuchów od 1 listopada do 31 marca. Znaki drogowe B26 wskazują odcinki objęte obowiązkiem. Mandat wynosi 135 euro.
Włochy wprowadzają lokalne obowiązki na trasach górskich. Valle d’Aosta wymaga opon zimowych od 15 października do 15 kwietnia. Trentino-Alto Adige od 15 listopada do 15 kwietnia. Mandat wynosi 80-318 euro. Włochy akceptują łańcuchy jako alternatywę, jeśli kierowca założy je przed wjazdem na odcinek ze znakiem.
Czechy wymagają opon zimowych od 1 listopada do 31 marca w warunkach zimowych. Minimalna głębokość bieżnika to 6 mm. Mandat wynosi 2000-10000 koron (80-400 euro). Czechy kontrolują ciężarówki na przejściach granicznych podczas opadów śniegu.
Słowacja stosuje identyczne przepisy jak Czechy. Obowiązek od 1 listopada do 31 marca, minimalna głębokość 6 mm, mandat 60-200 euro. Słowacka policja kontroluje ciężarówki na autostradzie D1 prowadzącej przez góry między Żyliną a Popradem.